Universele Verklaring van de Rechten van het Dier

De Universele Verklaring van de Rechten van het Dier werd op 15 oktober 1978 plechtig afgekondigd in het UNESCO-huis in Parijs. Ze vormt een filosofisch standpunt over de relaties die voortaan moeten worden aangegaan tussen de menselijke soort en andere diersoorten.

Deze filosofie, die gebaseerd is op de meest recente wetenschappelijke kennis, drukt de gelijkheid van soorten ten opzichte van het leven uit. Ze stelt de mensheid regels voor op het gebied van biologische ethiek. Het idee van universele gelijkheid is niet nieuw: we vinden het terug in beschavingen die veel ouder zijn dan de westerse beschaving en in religies die sterk verschillen van de joods-christelijke religies.

Maar deze ethiek moest duidelijk en krachtig worden verwoord in de huidige wereld, die al te veel verstoorde is, met vernietiging wordt bedreigd en waar geweld en wreedheid voortdurend de kop opsteken. Hoewel de mens geleidelijk aan een wetboek van rechten voor zijn eigen soort heeft kunnen opstellen, heeft hij geen bijzondere rechten ten opzichte van het universum. Hij is namelijk slechts een van de diersoorten op de planeet, en een van de meest recent verschenen.

Het leven behoort niet toe aan de menselijke soort; de mens is er niet de schepper van, noch de exclusieve eigenaar; het behoort evenzeer toe aan vissen, insecten, zoogdieren als aan planten.

De mens heeft in de levende wereld een willekeurige hiërarchie gecreëerd die in de natuur niet bestaat, door alleen rekening te houden met zijn eigen gebruik. Deze antropocentrische hiërarchie heeft geleid tot speciesisme, wat inhoudt dat men zich verschillend gedraagt ten opzichte van verschillende soorten, de ene vernietigt en de andere beschermt, de ene “nuttig” verklaart en de andere “schadelijk” of “woest”, ‘intelligentie’ voorbehoudt aan de mens en het dier alleen “instinct” toekent. Het is het speciesisme dat de mens ertoe heeft gebracht te denken dat dieren niet lijden zoals hijzelf, terwijl alles wat we momenteel weten juist aantoont dat ze fysiek net zo lijden als wij, en dat hun denken, dat verband houdt met de aanwezigheid van een gecentraliseerd zenuwstelsel, veel geavanceerder is dan de neurowetenschappen tot nu toe laten zien, waardoor ze ook psychisch lijden. Deze vermogens geven dieren bijzondere rechten ten opzichte van planten.

De Universele Verklaring van de Rechten van het Dier moet de mensheid helpen om weer in harmonie te komen met het universum. Het is niet de bedoeling dat de mensheid terugkeert naar de levenswijze van primitieve stammen. Ze vormt een stap om de mens ertoe te brengen alle vormen van leven te respecteren ten behoeve van de hele biologische gemeenschap waartoe hij behoort en waarvan hij afhankelijk is. Ze heeft geenszins tot doel, en mag ook niet tot gevolg hebben, dat de strijd tegen menselijke ellende, tegen moreel of fysiek lijden, tegen ongebreideld egoïsme, politieke opsluitingen en martelingen wordt vergeten. Integendeel, het blijkt dat het waaken over de rechten van dieren noodzakelijkerwijs ook het waaken over de rechten van de mens inhoudt, omdat de ene niet los van de andere kan worden gezien. De Universele Verklaring biedt de mensheid dus een filosofie, een biologische ethiek, een morele gedragscode aan, die haar door middel van reflectie en een diepgaand bewustzijn ertoe aanzet haar plaats onder de levende soorten terug te vinden en zich opnieuw te integreren in het natuurlijke evenwicht, een fundamentele voorwaarde voor haar eigen voortbestaan.

Dit betekent dat de mensheid haar huidige manier van denken moet veranderen en afstand moet doen van het antropocentrisme en van elk zoölatisch gedrag, om eindelijk een gedrag en een moraal aan te nemen die gericht zijn op de verdediging van het leven, en voorrang te geven aan het biocentrisme. In die zin vormt de Universele Verklaring van de Rechten van het Dier een belangrijke stap in de geschiedenis van de menselijke intelligentie en moraal.

Universele Verklaring van de Rechten van het Dier

Preambule :

Overwegende dat het leven één is, dat alle levende wezens een gemeenschappelijke oorsprong hebben en zich in de loop van de evolutie van de soorten hebben gedifferentieerd,

Overwegende dat elk levend wezen natuurlijke rechten heeft en dat elk dier met een zenuwstelsel bijzondere rechten heeft,

Overwegende dat minachting voor, of zelfs alleen maar onwetendheid over deze natuurlijke rechten ernstige schade toebrengt aan de natuur en de mens ertoe brengt misdaden tegen dieren te begaan,

Overwegende dat het naast elkaar bestaan van soorten in de wereld inhoudt dat de mensheid het bestaansrecht van andere diersoorten erkent,

Overwegende dat het respect van de mens voor dieren onlosmakelijk verbonden is met het respect van mensen onderling,

Wordt het volgende verklaard :

Artikel 1

Alle dieren hebben gelijke rechten op bestaan in het kader van het biologisch evenwicht. Deze gelijkheid doet geen afbreuk aan de diversiteit van soorten en individuen.

Artikel 2

Alle dieren hebben recht op respect.

Artikel 3

Geen enkel dier mag worden blootgesteld aan mishandeling of wrede handelingen.

Als het doden van een dier noodzakelijk is, moet dit onmiddellijk, pijnloos en zonder angstgevoelens gebeuren.

Het dode dier moet op een waardige manier worden behandeld.

Artikel 4

Het wilde dier heeft het recht om vrij in zijn natuurlijke omgeving te leven en zich daar voort te planten.

Langdurige vrijheidsberoving, jacht en recreatievissen, evenals elk gebruik van wilde dieren voor andere dan vitale doeleinden, zijn in strijd met dit recht.

Artikel 5

Dieren die door de mens worden gehouden, hebben recht op zorg en aandacht.

Ze mogen in geen geval worden achtergelaten of op ongerechtvaardigde wijze worden gedood.

Alle vormen van veeteelt en gebruik van dieren moeten de fysiologie en het gedrag van de soort respecteren.

Tentoonstellingen, voorstellingen en films waarin dieren worden gebruikt, moeten ook hun waardigheid respecteren en mogen geen geweld bevatten.

Artikel 6

Dierproeven die fysiek of psychisch lijden veroorzaken, schenden de rechten van het dier.

Er moeten alternatieve methoden worden ontwikkeld en systematisch worden toegepast.

Artikel 7

Elke handeling die onnodig de dood van een dier tot gevolg heeft en elke beslissing die tot een dergelijke handeling leidt, vormt een misdaad tegen het leven.

Artikel 8

Elke handeling die het voortbestaan van een wilde diersoort in gevaar brengt en elke beslissing die tot een dergelijke handeling leidt, vormt genocide, dat wil zeggen een misdaad tegen de soort.

Het afslachten van wilde dieren, de vervuiling en de vernietiging van biotopen zijn genocide.

Artikel 9

De rechtspersoonlijkheid van het dier en zijn rechten moeten bij wet worden erkend.

De verdediging en bescherming van het dier moeten vertegenwoordigd zijn in overheidsinstanties.

Artikel 10

Onderwijs en openbaar onderwijs moeten de mens vanaf zijn kindertijd leren om dieren te observeren, te begrijpen en te respecteren.

De Universele Verklaring van de Rechten van het Dier werd op 15 oktober 1978 plechtig afgekondigd in Parijs, in het Maison de l'Unesco. De tekst werd in 1989 herzien door de Internationale Liga voor de Rechten van het Dier en in 1990 openbaar gemaakt.